تعویض مفصل شانه

تعویض مفصل شانه یکی از روش های موثر و ایمن در کاهش درد مفصل شانه می باشد. این شیوه، در درمان انواع گوناگون آرتروز نیز استفاده می شود، و بیمار بعد از جراحی، قادر به انجام فعالیت های عادی و روزانه خود خواهد بود.

در جراحی تعویض مفصل شانه قسمت آسیب دیده شانه، برداشته و با مواد مصنوعی که پروتز نامیده می شود، تعویض می شود. این تعویض در قسمت سر استخوان هومروس، سوکت (حفره گلنوئید) و یا هر دو قسمت صورت می گیرد.

تعویض مفصل شانه چیست؟

تعویض مفصل شانه ( به انگلیسی Shoulder joint replacement) یک روش جراحی است که در آن مفصل شانه آسیب دیده را با مفصل مصنوعی جایگزین میکنند. این فرایند معمولاً برای درمان مشکلات مفصل شانه نظیر آرتروز (ساییدگی)، آسیب‌های بزرگ مفصلی ناشی از ضربه یا سایر انواع آسیب‌ها، و گاهی به عنوان راهکار درمانی برای بیمارانی که با مشکلات شانه مواجه هستند، انجام می‌شود. در این فرایند، مفصل متضرر و بافت‌های آسیب دیده حذف شده و جای آن یک مفصل مصنوعی که به عنوان پروتز عمل می‌کند، قرار می‌گیرد. این جراحی می‌تواند در بهبود عملکرد شانه، کاهش درد و تسهیل انجام فعالیت‌های روزمره موثر باشد.

چرا مفصل شانه تعویض میشود؟

عوامل متععدی در بروز درد در شانه نقش دارند.

• استئوآرتریت (ساییدگی مفصل شانه)
• آرتریت روماتوئیت
• استئونکروز یا مرگ استخوان
• پارگی روتاتور کاف (rotator cuff)
• شکستگی های شدید

انواع جراحی تعویض مفصل شانه

جراحی تعویض مفصل شانه می‌تواند به چندین شکل انجام شود، از جمله:

1. تعویض مفصل شانه کامل: در این روش، مفصل شانه آسیب دیده به طور کامل حذف شده و با مفصل مصنوعی جایگزین می‌شود. این نوع جراحی برای مواردی انجام می‌شود که مفصل شانه به طور کامل تخریب شده است.
2. تعویض مفصل شانه جزئی: در این روش، فقط بخش متضرر و آسیب دیده از مفصل شانه حذف شده و با قطعه‌ای از مفصل مصنوعی جایگزین می‌شود. این روش معمولاً برای مواردی انجام می‌شود که فقط یک بخش از مفصل شانه آسیب دیده است.
3. تعویض مفصل شانه با استفاده از پروتز متحرک: در این روش، مفصل مصنوعی شامل قطعاتی است که به یکدیگر متصل شده‌اند و امکان حرکت آزاد مفصل را فراهم می‌کنند. این نوع پروتزها معمولاً برای افرادی که نیاز به حرکت طبیعی شانه دارند، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

هر کدام از این روش‌ها بسته به شرایط بالینی و نیازهای بیمار، توسط پزشک مورد انتخاب و اجرا قرار می‌گیرد.

آیا جراحی تعویض مفصل شانه گزینه درمانی مناسبی برای من است؟

تصمیم به انجام جراحی، بایستی با مشورت جراح و متخصص باشد. افرادی که این جراحی را انجام می دهند اغلب مشکلات زیر را دارند:

• دردهای شدید مفصل شانه که فعالیت های روزمره، مانند برداشتن وسیله ای از کابینت را مختل می کند.
• درد نسبتا شدید و یا خفیف در زمان استراحت. گاهی این درد به حدی می رسد که خواب را از فرد می گیرد.
• احساس ضعف در شانه؛
• عدم کاهش درد حتی با مصرف داروهای ضد التهابی، تزریق های کورتونی و یا فیزیوتراپی؛

در این حالت، پزشک شما را به یک جراح ارتوپد ارجاع می دهد تا بررسی های بالینی بیشتری انجام شود. از جمله:

• بررسی سابقه پزشکی بیمار؛
• معاینات فیزیکی. بررسی میزان حرکت، استحکام و توان شانه ها.
• عکس برداری با اشعه ایکس. بررسی از بین رفتن فاصله میان مفاصل، پهن شدگی و یا شکل بی قاعده استخوان ها
• MRI، آزمایش خون و یا اسکن استخوان؛

جراح ارتوپد با بررسی این تست ها و معاینات، به این نتیجه می رسد که آیا جراحی تعویض مفصل شانه برای شما مناسب می باشد یا خیر.

آمادگی قبل از تعویض مفصل شانه

آمادگی قبل از جراحی تعویض مفصل شانه می‌تواند به چندین شکل مهم شامل موارد زیر باشد:

1. مشاوره با پزشک: قبل از هر چیز، باید با پزشک خود مشاوره کنید. پزشک شما می‌تواند شرایط شما را بررسی کند و گزینه‌های درمانی مناسب را برای شما توضیح دهد.
2. آزمون‌های پیش‌جراحی: پیش از جراحی، شما ممکن است نیاز به انجام آزمون‌های پیش‌جراحی مانند آزمایش خون، تصویربرداری از مفصل شانه و سایر آزمون‌های تشخیصی داشته باشید. این آزمون‌ها به پزشک کمک می‌کنند تا وضعیت شما را به طور دقیق‌تر ارزیابی کند.
3. آموزش‌های پساعملی: قبل از جراحی، ممکن است به شما آموزش‌هایی درباره مراقبت پس از عمل، تمرینات فیزیوتراپی و استفاده از امکانات کمکی برای کمک به شما در روند بهبود بعد از جراحی داده شود.
4. آماده‌سازی روحی و روانی: جراحی تعویض مفصل شانه ممکن است چالش‌های روحی و روانی خاصی داشته باشد. آمادگی روحی و روانی قبل از جراحی، مانند مشاوره با روانشناس یا مشاوره روان‌پزشکی، می‌تواند به شما کمک کند تا با موفقیت از این فرآیند عبور کنید.

اطمینان از انجام تمامی آمادگی‌های مربوط به جراحی، می‌تواند به شما در روند بهبود بعد از جراحی کمک کند و احتمال موفقیت آن را افزایش دهد.

در دوران بهبودی، آنتی بیوتیک جهت پیشگیری از بروز عفونت به بیمار داده می شود و فرد تنها 2 تا 3 روز در بیمارستان بستری خواهد بود. بسیاری از بیماران روز بعد از جراحی، از تخت بلند می شوند و قادر به خوردن غذاهای جامد خواهند بود.

کنترل درد بعد از جراحی تعویض مفصل شانه

بعد از جراحی، بیمار درد دارد. اما کاملا طبیعی است و جای نگرانی وجود ندارد. به همین خاطر، مصرف داروهای تجویز شده از سوی پزشک، مانند داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی و یا داروهای بی حسی موضعی، ضروری است.

نحوه صحیح کنترل درد بسیار مهم است، زیرا با کاهش درد، امکان فیزیوتراپی و افزایش قدرت شانه ها و بازو به وجود می آید.

مراقبت های لازم بعد از تعویض مفصل شانه

بعد از مرخص شدن از بیمارستان، خود فرد نیز باید نکات و مراقبت هایی را رعایت کند، از جمله:

• مراقبت از زخم: زخم های ایجاد شده در جراحی، بخیه زده می شوند. اما مراقبت از این زخم ها بسیار مهم است. زخم ها نباید تا قبل از بسته شدن، خیس شوند. پانسمان کردن زخم نیز از تماس با لباس و آسیب زخم پیشگیری می کند.
• استفاده از شکسته بند: بعد از جراحی، دست شما با یک اسلینگ محافظت می شود. برای مراقبت بهتر و بیشتر از شانه ها، بهتر است تا 4 هفته از این شکسته بند استفاده کنید.
• ورزش و فعالیت بدنی: ورزش به خصوص طی یک هفته بعد از جراحی، بخش اصلی دوران بهبودی است. بیشتر بیماران تا دو هفته بعد از جراحی، قادر به انجام حرکات ساده مانند غذا خوردن، و یا عوض کردن لباس های گشاد خود خواهند بود. اما حرکات شدید و سنگین بدنی بهتر است تا چند هفته بعد از جراحی به تعویق بیفتد. رانندگی نیز به مدت 2 تا 4 هفته برای بیماران ممنوع می باشد.

باید و نباید های جراحی تعویض مفصل شانه

میزان موفقیت این جراحی، علاوه بر این که به مهارت و دانش جراح بستگی دارد، به رعایت دستورات و نکات گفته شده از سوی شما نیز بستگی دارد. برخی از این باید و نباید ها در زمان سپری شدن دوران نقاهت و بهبودی در منزل عبارت است از:

• تا حد امکان سعی کنید بر روی شانه و بازوی خود نخوابید؛ این کار میزان انقباض عضلات این ناحیه و فشار وارده را افزایش می دهد.
• تمرینات کششی در نظر گرفته شده را حتما انجام دهید؛ این کار را چند بار در روز و طی چند ماه باید تکرار کنید تا جواب بگیرید.
• در انجام کارها و یا فعالیت هایتان افراط نکنید؛ افرادی که قبل از جراحی درد دارند و بعد از جراحی، این درد از بین رفته، فکر می کنند که دیگر هیچ مشکلی ندارند و به راحتی می توانند تمامی کارها را انجام دهند. هر گونه فعالیت بیشتر با شانه ای که تحت جراحی قرار گرفته، می تواند محدودیت های حرکتی این ناحیه را بیشتر کند.
• تنها در صورت لزوم، از فردی بخواهید که شما را در انجام کارهایتان کمک کند.
• از انجام فعالیت های سنکین بدنی، ورزش و یا بلند کردن اجسام حتی آن هایی که سبک هستند، خودداری کنید.
• مراقب زوایایی که شانه شما در آن موقعیت قرار می گیرد باشید، به خصوص طی 6 هفته اول بعد از جراحی.

در نود درصد بیماران، کیفیت زندگی و انجام حرکات با جراحی تعویض مفصل شانه بهبود چشمگیری پیدا می کند. زیرا، درد کم می شود، مقاومت و کارایی مفصل شانه نیز بهتر خواهد شد.

سوالات متداول تعویض مفصل شانه