عوارض تعویض مفصل زانو ممکن است شامل موارد مختلفی مانند لخته شدن خون، درد، تورم، سفتی زانو، آسیب عصبی و غیره باشد. با وجود اینکه جراحی تعویض مفصل زانو از راهکارهای موثر در کاهش درد و بهبود عملکرد زانو است، ممکن است برخی خطرات و عوارض احتمالی را نیز در پی داشته باشد. بسیاری از این عوارض با انتخاب جراح با تجربه و ماهر و رعایت نکات مراقبتی بعد از جراحی قابل مدیریت و پیشگیری است.
آیا جراحی تعویض مفصل زانو خطرناک است؟
جراحی تعویض مفصل زانو یا آرتروپلاستی زانو (knee arthroplasty) یک عمل رایج و ایمن است که برای تعویض تمام یا بخشی از مفصل زانو انجام میشود و درصد موفقیت بالایی نیز دارد. طی عمل آرتروپلاستی زانو، بهترین جراح تعویض مفصل زانو در پاسداران غضروف و استخوان آسیب دیده را با مفصل مصنوعی جایگزین خواهد کرد.
در کنار مزایای بسیاری که این تکنیک برای افراد به همراه دارد، مانند هر جراحی دیگر ممکن است با برخی عوارض احتمالی نیز همراه باشد. باید توجه داشت بسیاری از عوارض تعویض مفصل زانو کوتاه مدت بوده و با طی شدن دوره نقاهت و بهبودی کامل برطرف میگردد و تنها کمتر از 2 درصد از افراد ممکن است عوارض جدی را تجربه کنند.
عوارض احتمالی تعویض مفصل زانو چیست؟
از خطرات و عوارض احتمالی تعویض مفصل زانو میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ورم پاها
یکی از عوارض تعویض مفصل زانو ورم پاها است که تا مدتی بعد از جراحی وجود دارد. ورم پا بعد از تعویض مفصل زانو با گذشت زمان و به تدریج برطرف خواهد گشت.
- دردم مداوم
درد بعد از جراحی تعویض مفصل زانو با کمک داروها طی ماههای اولیه کنترل میگردد. با گذشت دوره نقاهت باید درد نیز کاهش یافته و بهبود یابد. درد بعد از جراحی ممکن است تا یک سال نیز دوام داشته باشد. در موارد کمی از افراد ممکن است درد مداوم و بدون علت مشخص ادامه یابد.
- لخته شدن خون
تشکیل لختههای خون در وریدهای عمقی پاها که تحت عنوان ترومبوز ورید عمقی (DVT) شناخته میشود نیز از عوارض تعویض مفصل زانو است. این عارضه در کمتر از 5 درصد از بیماران رخ میدهد و با رعایت نکات مراقبتی قابل کنترل است.
- آمبولی ریه
لختههای خونی تشکیل شده در وریدهای عمقی پا ممکن است حرکت کرده و در رگهای خونی ریه گیر کند. این عارضه که تحت عنوان آمبولی ریه شناخته میشود ممکن است هیچ علایمی نداشته باشد و یا با تنگی نفس و درد در ناحیه قفسه سینه همراه باشد. آمبولی ریه به ندرت و کمتر از 1 در 10000 میتواند سبب مرگ ناگهانی گردد.
- آسیب دیدن اعصاب یا رگها
آسیب اعصاب و رگهای اطراف ایمپلنت، از دیگر عوارض تعویض مفصل زانو است. این عارضه نادر است و منجر به بیحسی، ضعف و درد در ناحیه آسیب دیده میگردد. شریان پوپلیتئال در پشت زانو میتواند آسیب ببیند و در نتیجه جریان خون به پا کاهش یابد. عصب پرونئال که یکی از دو شاخه عصب سیاتیک و در نزدیکی قسمت زانو قرار دارد، میتواند حین جراحی کشیده شود، به خصوص اگر زانو قبل از جراحی بسیار بد شکل باشد. این عامل ممکن است منجر به افتادگی پا و بیحسی شود. میزان تبحر و تجربه جراح زانو در پیشگیری از این مشکل اهمیت زیادی دارد.
- خونریزی غیر طبیعی و هماتوم
خونریزی غیر طبیعی میتواند منجر به تجمع خون و تشکیل لخته یا هماتوم گردد. این عارضه نیز نادر است و در صورت نیاز باید هماتوم تخلیه گردد.
- عفونت
عفونت نیز از دیگر عوارض جانبی است که میتواند در جراحی مفصل فرد را درگیر کند. عفونت بعد از جراحی ممکن است به دو شکل سطحی (نزدیک به سطح پوست) یا عمقی (در عمق زخم) باشد.
- سفتی زانو
سفتی زانو نیز از جمله عوارض تعویض مفصل زانو است که منجر به محدودیت حرکتی زانو و کاهش انعطاف پذیری آن میگردد.
- شکستن ایمپلنت زانو
انتظار میرود ایمپلنتهای مورد استفاده در جراحی مفصل حداقل تا 10 سال دوام داشته باشند. اما گاهی شاهد فرسودگی و شکست زودرس ایمپلنتها هستیم که نیازمند جراحی مجدد و اصلاح آن است.
- در رفتگی
در رفتگی عارضهای نادر در جراحی زانو است. کشکک زانو ممکن است بیش از حد بلغزد و جا به جا گردد. مفصل تعویض شده نیز به ندرت ممکن است جا به جا گردد که برای اصلاح آن جراحی دیگری لازم است.
برای اطلاعات بیشتر از این عوارض و رزرو نوبت برای مشورت با دکتر بهنام نصیری یکی از شناخته شده ترین پزشکان ارتوپدی منطقه پاسداران تهران با شماره زیر در ارتباط باشید.
علت بروز عوارض تعویض مفصل زانو
پارامترهای مختلفی در بروز عوارض تعویض مفصل زانو دخیل است. میزان مهارت و تجربه جراح، مراقبتهای بعد از جراحی، سبک زندگی افراد، سابقه پزشکی و سلامتی بیماران، نوع ایمپلنت مورد استفاده و واکنش بدن فرد به جراحی از جمله مواردی است که میتواند در این زمینه نقش داشته باشند.
روشهای مدیریت و پیشگیری از عوارض تعویض مفصل زانو
رعایت مراقبت بعد از عمل تعویض مفصل زانو در مدیریت و پیشگیری از عوارض تعویض مفصل زانو نقش کلیدی دارد. از مهمترین مواردی که باید در این رابطه رعایت گردد عبارتند از:
- رعایت بهداشت و مراقبت از زخم جهت پیشگیری از عفونت
- مصرف به موقع و منظم داروها شامل آنتی بیوتیک ها و مسکنها به منظور پیشگیری از عفونت زخم و کنترل درد
- مصرف داروهای رقیق کننده تجویز شده توسط پزشک، استفاده از جوراب واریس و اجتناب از بی تحرکی به منظور پیشگیری از تشکیل لخته خون
- مراجعات منظم به پزشک و بررسی شرایط ایمپلنت
- انتخاب سبک زندگی سالم شامل رژیم غذایی مناسب، ورزش منظم، پرهیز از سیگار و دخانیات و حفظ وزن سالم
- دنبال کردن جلسات فیزیوتراپی برای بهبود دامنه حرکتی زانو و کنترل درد
سوالات متداول عوارض تعویض مفصل زانو
سفتی زانو و محدودیت دامنه حرکتی آن و درد مداوم از جمله چالش های تعویض مفصل زانو است که میتواند سبب نارضایتی بیماران گردد.
وجود هر یک از علائم غیر طبیعی شامل درد قفسه سینه، تنگی نفس، تب بالا، خونریزی، عفونت، درد شدید و غیر قابل کنترل نیازمند پیگیری درمانی است.
علاوه بر مصرف مسکنهای تجویز شده، میتوانید از کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم زانو استفاده کنید. انجام تمرینات ورزشی و تقویت عضلات زانو نیز با حمایتی که از مفصل میکند در کاهش درد موثر است.
نتیجه گیری
جراحی تعویض مفصل زانو راهکاری موثر در بهبود کیفیت زندگی افراد است. این تکنیک در کنار مزایای زیادی که دارد ممکن است برخی عوارض را نیز در پی داشته باشد. درد، تورم، لخته شدن خون، عفونت، سفتی زانو، خونریزی، آسیب دیدن اعصاب زانو و شکست زودهنگام ایمپلنت از جمله عوارض تعویض مفصل زانو است. انتخاب سبک زندگی سالم و رعایت نکات مراقبتی بعد از جراحی تعویض مفصل میتواند در پیشگیری از این عوارض موثر باشد. علاوه بر این مهارت جراح نیز در جلوگیری از عوارض این عمل نقش دارد.